BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ

SIFIR ATIK KOMİSYONU

SIFIR ATIK FORUMU VE SIFIR ATIK FESTİVALİ 2026

“ANTALYA YOLUNDA: İKLİM EYLEMİ OLARAK SIFIR ATIK”

KATILIM, DEĞERLENDİRME VE KURUMSAL EYLEM ÖNERİLERİ RAPORU

Prof. Dr. Nazmiye ERDOĞAN (Başkent Üniversitesi, BÜÇEM Md., Sıfır Atık Komisyon Üyesi)

Öğr. Gör. Yalım GÜLTEKİN (Başkent Üniversitesi, Anadolu OSB MYO Md. rd., Sıfır Atık Komisyon Üyesi)

Şebnem TOSUN (Başkent Üniversitesi, Çevre Mühendisi, Sıfır Atık Komisyonu Üyesi)

Baskent Üniversitesi Sıfır Atık Forum Raporu 2026

SIFIR_ATIK_FORUM_RAPOR

Sıfır Atık Festivali ve Sıfır Atık Forumu 2026, çevre bilincinin toplumun farklı kesimlerine ulaştırılması, sürdürülebilir yaşam kültürünün yaygınlaştırılması ve sıfır atık yaklaşımının günlük yaşam pratikleriyle bütünleştirilmesi amacıyla düzenlenen kapsamlı bir etkinliktir. Festival, yalnızca atıkların azaltılması ve geri dönüşüm süreçlerinin tanıtılmasıyla sınırlı kalmamış; enerji verimliliği, döngüsel ekonomi, sürdürülebilir üretim, çevre dostu teknolojiler, çocuk ve gençlik farkındalığı, sürdürülebilir gastronomi ve kültür-sanat etkinliklerini de kapsayan bütüncül bir yapıda gerçekleştirilmiştir.

Festivalin ana yaklaşımı, sıfır atığın yalnızca çevresel bir sorumluluk değil, aynı zamanda ekonomik, sosyal, kültürel ve teknolojik bir dönüşüm alanı olduğunu göstermektedir. Bu yönüyle etkinlik, üniversiteler, kamu kurumları, yerel yönetimler, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve vatandaşlar arasında ortak bir sürdürülebilirlik dili oluşturması bakımından önem taşımaktadır.

5-7 Haziran 2026 tarihlerinde İstanbul Atatürk Havalimanı’ nda "Antalya' ya Giden Yol: İklim Eylemi Olarak Sıfır Atık" temasıyla düzenlenen Sıfır Atık Forumu 2026' ya üniversitemizi temsilen katılım sağlanmıştır. Forum, Türkiye' nin ev sahipliği yapacağı BM İklim Değişikliği Konferansı (COP31) öncesindeki en büyük küresel çevre ve iklim buluşması niteliğindedir. Etkinliğe 183 ülkeden, 100' ün üzerinde bakan, yerel yönetimler, uluslararası kuruluşlar ve akademik çevreler katılmıştır.

1.1.Festivalin Amacı ve Kapsamı

Festivalin temel amacı, sıfır atık bilincini toplumun her kesimine ulaştırmak ve bu bilinci günlük yaşam davranışlarına dönüştürmektir. Bu kapsamda festivalde özellikle şu başlıkların öne çıktığı görülmüştür:

• Kaynakların verimli kullanılması
• Atık oluşumunun önlenmesi
• Geri dönüşüm ve ileri dönüşüm uygulamaları
• Enerji verimliliği
• Su ve karbon ayak izi farkındalığı
• Döngüsel ekonomi yaklaşımı
• Sürdürülebilir üretim ve tüketim kültürü
• Çocuk ve gençlerde çevre bilincinin geliştirilmesi
• Teknoloji, sanat ve çevre farkındalığının birlikte ele alınması

Festivalde sıfır atık yaklaşımı teorik bir kavram olarak değil, deneyimlenebilir ve uygulanabilir bir yaşam kültürü olarak sunulmuştur. Bu durum, özellikle gençlerin ve çocukların çevre bilincini kalıcı şekilde edinmesi açısından değerli görülmektedir.

1.2.Festivalde Öne Çıkan Uygulamalar

Festival kapsamında oluşturulan deneyim alanları, ziyaretçilerin sıfır atık yaklaşımını doğrudan gözlemlemesine ve uygulamasına imkân sağlamıştır. Karbon ve su ayak izi ölçüm alanları, ziyaretçilerin bireysel tüketim alışkanlıklarını değerlendirmelerine katkı sunmuştur. Döngüsel ekonomi alanları, atık olarak görülen malzemelerin yeniden ekonomiye kazandırılabileceğini göstermiştir.

Çocuk atölyeleri, çevre bilincinin erken yaşta kazandırılması açısından festivalin en önemli bölümlerinden biri olmuştur. Atık malzemelerle yapılan tasarım, oyun ve üretim etkinlikleri, çocukların hem eğlenerek öğrenmesini hem de doğaya karşı sorumluluk geliştirmesini sağlamıştır.

Sıfır Atık Mutfak alanı, gıda israfının azaltılması ve sürdürülebilir gastronomi uygulamalarının tanıtılması bakımından dikkat çekmiştir. Bu alan, üniversite yemekhaneleri, kantinler ve sosyal tesisler için uygulanabilir örnekler sunması açısından ayrıca önemlidir.

Sergi ve müze alanları ise atık kavramının yeniden düşünülmesine katkı sağlamıştır. Atığın yalnızca bertaraf edilmesi gereken bir sorun değil, doğru yönetildiğinde yeni bir üretim ve tasarım girdisi olabileceği vurgulanmıştır.

2.ÜNİVERSİTEMİZ İÇİN ÇIKARIMLAR VE STRATEJİK ÖNERİLER

• Akademik Çalışmalar ve Müfredat:

Çevre, döngüsel ekonomi ve sürdürülebilirlik konularının farklı disiplinlerin müfredatlarına entegre edilmesi.

• Sıfır Atık Yönetim Sisteminin Geliştirilmesi:

Kampüs genelinde sıfır atık bilgi sistemlerinin aktif kullanımı, dijital atık yönetimi eğitimleri ve atık ayrıştırma köşelerinin artırılması.

• COP31 Süreci ve İnovasyon:

Üniversitemiz bünyesindeki Çevre ve Sıfır Atık kulüplerinin/koordinatörlüklerin, Kasım 2026' daki COP31 iklim eylemi sürecine katkı sağlayacak öğrenci projeleri geliştirmesi.

• Uluslararası Ortaklıklar:

Forum süresince kurulan ağlar sayesinde, sürdürülebilirlik ve yeşil kampüs odaklı projeler için uluslararası kurumlar ve Sıfır Atık Vakfı ile ortaklık fırsatlarının değerlendirilmesi.

• Kampüs Sıfır Atık Farkındalık Alanı Kurulması

 Başkent Üniversitesi yerleşkelerinde öğrencilerin, akademik ve idari personelin aktif olarak kullanabileceği küçük ölçekli sıfır atık farkındalık alanları oluşturulabilir. Bu alanlarda atık ayrıştırma, geri dönüşüm, kompost, su ayak izi ve karbon ayak izi gibi konularda bilgilendirici panolar ve uygulamalı örnekler yer alabilir.

• Sıfır Atık Atölyeleri Düzenlenmesi

Öğrenciler için dönem içinde düzenli olarak sıfır atık atölyeleri yapılabilir. Bu atölyelerde atık malzemelerden ürün tasarımı, elektronik atıkların değerlendirilmesi, tekstil atıklarının ileri dönüşümü, gıda israfının azaltılması ve kompost yapımı gibi konular ele alınabilir.

• Yemekhane ve Kantinlerde Atıksız Mutfak Uygulamaları

Festivalde öne çıkan sürdürülebilir mutfak yaklaşımı, üniversite yemekhaneleri ve kantinlerinde uygulanabilir. Gıda israfını azaltmaya yönelik porsiyon planlaması, kalan yemeklerin ölçülmesi, organik atıkların komposta yönlendirilmesi ve tek kullanımlık ürünlerin azaltılması bu kapsamda değerlendirilebilir.

• Öğrenci Proje Yarışması Düzenlenmesi

Başkent Üniversitesi bünyesinde “Sıfır Atık ve Sürdürülebilir Kampüs” temalı öğrenci proje yarışması düzenlenebilir. Bu yarışmada öğrencilerden kampüs atık yönetimi, enerji verimliliği, su tasarrufu, akıllı geri dönüşüm sistemleri ve çevre farkındalığına yönelik uygulanabilir projeler geliştirmeleri istenebilir.

• Meslek Yüksekokulları İçin Uygulamalı Projeler

 Anadolu OSB Meslek Yüksekokulu özelinde Makine, İHA Teknolojisi ve Operatörlüğü, Endüstriyel Kalıpçılık, Elektronik Haberleşme Teknolojisi ve ilgili teknik programlarda sıfır atık temalı uygulamalı projeler geliştirilebilir. Örneğin:

• Akıllı atık ayrıştırma sistemi
• Geri dönüştürülmüş malzemeden teknik parça tasarımı
• Kampüs atık haritalama çalışması
• Enerji tüketimi izleme sistemi
• Kompost nem ve sıcaklık takip sistemi
• Düşük maliyetli çevre sensörü uygulamaları

 Bu projeler hem teknik eğitimi güçlendirecek hem de öğrencilerin sürdürülebilirlik bilinci kazanmasına katkı sağlayacaktır.

• Sıfır Atık Haftası Etkinlikleri

 Başkent Üniversitesi’nde her yıl “Sıfır Atık Haftası” düzenlenebilir. Bu hafta kapsamında paneller, öğrenci sergileri, atölyeler, film gösterimleri, geri dönüşüm kampanyaları, kampüs temizlik etkinlikleri ve sürdürülebilirlik söyleşileri yapılabilir.

• Atıklar ve Geri Dönüşüm Sistemleri İçin Ölçülebilir Performans Göstergeleri Oluşturulması

   Sıfır atık çalışmalarının daha etkili yürütülebilmesi için ölçülebilir göstergeler belirlenmelidir. Örneğin:

• Kâğıt tüketimindeki azalma oranı
• Plastik kullanımındaki azalma oranı
• Ayrıştırılan atık miktarı
• Geri dönüşüme gönderilen atık miktarı
• Organik atık/kompost miktarı
• Öğrenci katılım sayısı
• Eğitim ve farkındalık etkinliği sayısı

Bu göstergeler yıllık olarak raporlanarak üniversitenin sürdürülebilirlik performansı izlenebilir.

İstanbul’da düzenlenen bu küresel etkinlik, sıfır atık yaklaşımının sadece çevresel bir faaliyet değil, küresel bir diplomasi ve ekonomik vizyon olduğunu göstermiştir. Üniversitemizin sürdürülebilirlik vizyonunu güçlendirmek ve küresel standartlara ulaştırmak adına forum çıktıları büyük önem arz etmektedir.

Forum ve festival çıktıları, sürdürülebilirlik çalışmalarının yalnızca farkındalık faaliyetleriyle sınırlı kalmaması; ölçülebilir, izlenebilir ve kampüs geneline yayılmış bir yönetim sistemiyle desteklenmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Bu kapsamda üniversitemizde atık azaltımı, kaynağında ayrıştırma, enerji verimliliği, su tasarrufu, organik atık yönetimi ve döngüsel ekonomi uygulamalarının akademik birimler, idari süreçler ve öğrenci topluluklarıyla birlikte yürütülmesi önerilmektedir.

Başkent Üniversitesi açısından en önemli kazanım, sıfır atık yaklaşımının eğitim, araştırma, toplumsal katkı ve kampüs işletimi eksenlerinde bütünleşik bir kurumsal eylem alanına dönüştürülebilecek olmasıdır. Bu doğrultuda Sıfır Atık Komisyonu koordinasyonunda; kampüs bazlı veri toplama, yıllık performans göstergeleri, öğrenci proje yarışmaları, sıfır atık atölyeleri, yemekhane-kantin uygulamaları ve teknik programlarda uygulamalı sürdürülebilirlik projeleri öncelikli çalışma başlıkları olarak değerlendirilebilir.

Sonuç olarak, Sıfır Atık Forumu ve Sıfır Atık Festivali 2026, üniversitemiz için yalnızca izlenen bir etkinlik değil; sürdürülebilir kampüs hedeflerinin güçlendirilmesi, öğrencilerin çevre bilinciyle yetiştirilmesi ve ulusal/uluslararası çevre politikalarına katkı sağlanması bakımından yol gösterici bir referans niteliği taşımaktadır. Rapor kapsamında sunulan önerilerin kısa, orta ve uzun vadeli bir eylem planına dönüştürülmesi, üniversitemizin sıfır atık ve sürdürülebilirlik alanındaki görünürlüğünü artıracaktır.